Zastanawiasz się czasem, co się robi z pszenicy, gdy patrzysz na bochenek chleba albo garść makaronu? Większość ludzi kojarzy to zboże głównie z wypiekami, lecz jego zastosowanie sięga znacznie dalej. Pszenica dostarcza dwadzieścia procent światowej puli białka i kalorii, a żywi aż trzydzieści pięć procent mieszkańców globu. Rynek mąki pszennej osiągnął w dwa tysiące dwudziestym czwartym roku czterysta dziewięćdziesiąt trzy miliony ton, a prognozy wskazują na dalszy wzrost wartości tego rynku. W LepszePlony sprawdzamy każdą poradę w praktyce.

W kuchni spotykasz ją codziennie jako mąkę do ciast i makaronów albo w formie kasz. Co powstaje z pszenicy w dużej mierze zależy od tego, jak zostanie przetworzona. Mąka jako główny produkt jest wszechstronna, a jej zastosowanie w piekarnictwie i kuchni jest nieograniczone. Poza talerzem trafia do pasz, biopaliw i nawet izolacji ze słomy. Różne odmiany dają zupełnie inne efekty – twarda pszenica daje sprężysty chleb, a miękka kruche ciasteczka.

Jakie podstawowe produkty powstają z pszenicy?

Z pszenicy powstają mąka, kasze (takie jak kuskus, bulgur czy manna), pasze dla zwierząt, a także surowce przemysłowe, jak skrobia czy bioetanol. Około osiemdziesiąt procent globalnych zbiorów pszenicy jest przeznaczane na cele spożywcze, a pozostała część znajduje zastosowanie w produkcji pasz i w przemyśle.

W Twojej kuchni mąka pojawia się najczęściej, a z tony ziarna otrzymuje się średnio siedemset dwadzieścia do siedemset osiemdziesięciu kilogramów gotowego produktu, co jest kluczowe dla wydajności przemiału: ile dokładnie mąki powstaje z 1 tony ziarna pszenicy. Kasza z pszenicy pojawia się w wersjach typu kuskus czy bulgur, choć ustępuje wartością kaszy gryczanej.

Co się robi z pszenicy w hodowli? W krajach uprzemysłowionych nawet czterdzieści procent zbiorów trafia do drobiu i bydła. Zawiera dwanaście do piętnastu procent białka oraz około siedemdziesięciu procent skrobi. Zastosowanie skrobi pszennej jest szerokie, od produkcji syropów glukozowych po materiały biodegradowalne.

• produkcja skrobi na syropy,
• wytwarzanie bioetanolu,
• tworzenie papieru i izolacji ze słomy.

Co robi się z pszenicy w przemyśle? Rynek mąki pszennej osiągnął w dwa tysiące dwudziestym czwartym roku czterysta dziewięćdziesiąt trzy miliony ton. Prognozy wskazują wzrost do dwustu siedemdziesięciu miliardów dolarów do dwa tysiące trzydziestego roku. Oprócz mąki, gluten jest kolejnym ważnym produktem, znajdującym zastosowanie w przemyśle chemicznym i paszowym.

Jak produkuje się mąkę pszenną i co dzieje się z produktami ubocznymi?

Mąkę pszenną produkuje się poprzez wieloetapowe mielenie oczyszczonego ziarna, a z tony ziarna uzyskuje się średnio 720-780 kg mąki, przy czym pozostałe części ziarna, czyli otręby i zarodki, są wykorzystywane jako produkty uboczne.

Proces zaczyna się od kondycjonowania, potem ziarno trafia pod walce. Otręby bogate w błonnik idą do paszy lub pieczywa pełnoziarnistego, zarodki do suplementów witaminowych. Zastosowanie skrobi pszennej obejmuje również produkcję syropów glukozowych.

Z kiełków pszenicy pozyskuje się olej bogaty w witaminę E, ceniony za swoje właściwości odżywcze. Zmielone ziarna lub otręby pszenne są wykorzystywane w kosmetyce jako składnik peelingów i maseczek, dostarczając cennych składników odżywczych dla skóry.

Po usunięciu wierszy zawierających „Zarodki” i „Skrobia”, tabela ma mniej niż 2 wiersze treści. Zastosowanie otrębów pszennych obejmuje pasze dla zwierząt oraz dodatek do pieczywa pełnoziarnistego.

Jakie rodzaje kasz są produkowane z pszenicy i jak wypadają pod względem wartości odżywczych?

Z pszenicy produkuje się kaszę mannę, kuskus oraz bulgur, które różnią się sposobem przygotowania i zastosowaniem, ale zazwyczaj zawierają mniej błonnika niż kasze z innych zbóż, takich jak gryka czy jagły.

Kuskus gotuje się w pięć minut, bulgur pasuje do sałatek, manna sprawdza się na budynie. Wszystkie jednak mają gluten, więc odpadają przy celiakii. Co powstaje z pszenicy to również te smaczne kasze.

Z pszenicy produkuje się również płatki śniadaniowe, które stanowią popularny wybór na szybkie i sycące śniadanie. Makarony powstają z pszenicy, w szczególności z odmiany durum, znanej jako semolina, która nadaje im charakterystyczną sprężystość i złocisty kolor.

• kasza pszenna biedronka – tania i dostępna,
• kasza gryczana – więcej rutyny,
• kasza jaglana – sporo żelaza.

Porównanie pokazuje, że kasza z pszenicy wypada słabiej pod względem minerałów. Jednakże, zastosowanie mąki pszennej w piekarnictwie i do produkcji tych kasz jest nieocenione.

Czy wszystkie typy mąki pszennej nadają się do tych samych zastosowań?

Nie wszystkie typy mąki pszennej nadają się do tych samych zastosowań, ponieważ różnią się zawartością białka i glutenu, co bezpośrednio wpływa na strukturę i właściwości wypieków – na przykład mąka z pszenicy twardej (Hard Red Winter) świetnie nadaje się do chleba, a z pszenicy miękkiej (Soft Red Winter) do kruchych ciastek.

White wheat daje jasny kolor do makaronów azjatyckich. Użycie złej mąki sprawia, że biszkopt opada albo chleb staje się gumowaty. Rozumienie przeznaczenia poszczególnych odmian jest istotne dla osiągnięcia pożądanych rezultatów w gotowaniu.

Jak pszenica jest wykorzystywana w paszach dla zwierząt i zastosowaniach przemysłowych?

Pszenica jest wykorzystywana w paszach dla zwierząt jako źródło energii i białka, a także w przemyśle do produkcji biopaliw, papieru oraz materiałów izolacyjnych ze słomy, co stanowi znaczącą część jej globalnego zużycia poza sektorem spożywczym.

Wykorzystanie pszenicy w polsce rośnie, gdy ceny kukurydzy idą w górę. Słoma zamienia się w papier i izolacje, a skrobia w biotworzywa. Zastosowanie skrobi pszennej oraz glutenu w przemyśle chemicznym i paszowym jest znaczące.

Ziarno pszenicy poddaje się fermentacji i destylacji w celu produkcji wódek zbożowych oraz whiskey, co stanowi istotny segment przemysłu alkoholowego. Jest to kolejny przykład wszechstronności tego zboża.

Jakie są potencjalne kwestie zdrowotne i ryzyka związane ze spożyciem pszenicy?

Potencjalne kwestie zdrowotne związane ze spożyciem pszenicy obejmują nietolerancję glutenu (celiakia) oraz potencjalne problemy związane ze spożywaniem nadmiernej ilości przetworzonej, rafinowanej mąki, która ma niską zawartość błonnika i składników odżywczych.

Wybieraj pełnoziarniste wersje i mieszaj zboża, żeby uniknąć niedoborów. Pamiętajmy o globalnych statystykach produkcji i konsumpcji pszenicy na świecie, które pokazują jej fundamentalne znaczenie dla wyżywienia ludności.

Podsumowanie

Pszenica jest wszechstronnym zbożem, z którego produkuje się mąkę, kasze i pasze, a jej przetworzenie zależy od odmiany, przy czym średnio z tony ziarna uzyskuje się 720-780 kg mąki, a około 80% zbiorów przeznacza się na żywność.

Źródła i dalsze czytanie

• Wydajność produkcji i rynek mąki pszennej — Przemysł Spożywczy
• Statystyki i charakterystyka globalnego sektora produkcji pszenicy — Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych USDA
• Przetwórstwo pszenicy i innowacyjne produkty o wartości dodanej — IntechOpen
• Raport rynkowy dotyczący globalnego popytu na pszenicę i jej pochodne — Grand View Research
• Wykorzystanie ziarna pszenicy w przemyśle i przetwórstwie spożywczym — Dr Wilk

FAQ — co się robi z pszenicy

Co się robi z pszenicy?

Z pszenicy produkuje się mąkę, kasze, pasze oraz skrobię i bioetanol. Mąka jako główny produkt jest podstawą wielu potraw.

Do czego używa się pszenicy?

Około osiemdziesięciu procent trafia do żywności, reszta do pasz i przemysłu. Jest to kluczowe dla zrozumienia podziału globalnego zużycia pszenicy.

Co powstaje z pszenicy?

Powstają mąka, kuskus, bulgur, syropy oraz materiały izolacyjne. Co powstaje z pszenicy jest bardzo zróżnicowane.

Co można zrobić z pszenicy?

W domu upieczesz chleb, w gospodarstwie przygotujesz paszę lub biopaliwo. Zastosowanie mąki pszennej w piekarnictwie i kuchni jest powszechnie znane.

Weryfikacja i redakcja

Za weryfikację i redakcję artykułu odpowiadają:

Michał Nowicki

Specjalista do spraw uprawy roślin. Absolwent kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu.

Anna Wójcik

Specjalistka do spraw szkoleń rolniczych. Absolwentka kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie.