Zastanawiasz się, kiedy najlepiej zebrać pszenicę, aby nie stracić ziarna przez deszcz? Wybór terminu to często gra z pogodą – za wcześnie i masz wilgotne ziarno, za późno i zaczyna się osypywanie. Dobry moment żniw pozwala utrzymać wysoką jakość i uniknąć niepotrzebnych strat. Porady przygotował zespół LepszePlony na bazie własnych doświadczeń.

Pszenicę zbieraj, gdy wilgotność spadnie do 14-15%. Obserwuj rośliny i prognozy, bo nawet kilka dni zwłoki potrafi obniżyć masę hektolitrową i wartość plonu.

Kiedy zbierać pszenicę ozimą, a kiedy jarą?

Pszenicę ozimą zbieraj zazwyczaj w połowie lipca, a pszenicę jarą w sierpniu, zawsze obserwując fazę rozwojową BBCH 92 i wilgotność ziarna poniżej 15%. Te podstawowe terminy zbiorów pszenicy ozimej i jarej w Polsce mogą ulec zmianie w zależności od warunków pogodowych i specyfiki odmiany.

Zbiory pszenicy wchodzą w skład tzw. „dużych żniw”, które rozpoczynają się po zbiorach rzepaku i jęczmienia ozimego. Termin ten jest więc częścią szerszego harmonogramu prac polowych.

Jak rozpoznać, że zboże jest gotowe? Ziarno staje się twarde, trudno je przeciąć nożem i ma wilgotność około 17% – to faza BBCH 89. Wtedy zaczynasz planować wjazd maszyn. To kluczowy moment, choć jeszcze nie optymalny.

Pełna gotowość do zbioru to jednak faza BBCH 92 przy wilgotności 14-15%. Pszenica jest gotowa do zbioru w tym momencie, co minimalizuje straty, a wilgotność na poziomie 13,5% jest idealna do bezpiecznego przechowywania.

Deszcz na dojrzałe kłosy obniża masę hektolitrową o 1-3 lb/bu. Gdy wilgotność przekracza 19%, szybko rozwija się fuzarioza i toksyna DON potrafi podwoić poziom po jednej burzy. Nawet niewielkie opady deszczu na dojrzałe ziarno stojące w polu mogą negatywnie wpłynąć na jego jakość.

• Wilgotność 18-20% wymaga suszenia mechanicznego.
• Opóźnienie o 10 dni po osiągnięciu dojrzałości BBCH 92 skutkuje spadkiem masy hektolitrowej o 2-4 lb/bu.
• Całkowite straty ilościowe sięgają 10-30% przy złej pogodzie i opóźnionym zbiorze.

Jak przygotować kombajn do zbioru pszenicy?

Przygotowanie kombajnu do żniw pszenicy jest kluczowe dla sprawnego i efektywnego zbioru. Przede wszystkim należy przeprowadzić gruntowny przegląd techniczny maszyny, sprawdzając stan noży tnących, pasów napędowych, łańcuchów i trybów. Upewnij się, że wszystkie elementy robocze są naostrzone i wyregulowane.

Zaleca się również oczyszczenie kombajnu z pozostałości po poprzednich uprawach, aby uniknąć zanieczyszczenia ziarna. Sprawdź działanie systemu chłodzenia, hydrauliki oraz układu elektrycznego. Zadbaj o odpowiednie ustawienie parametrów pracy hedera i młocarni, dostosowanych do wilgotności i dojrzałości pszenicy, co pozwoli zminimalizować straty ziarna i zapewnić jego wysoką jakość.

Jakie są konsekwencje opóźnionego zbioru pszenicy?

Konsekwencje opóźnionego zbioru pszenicy obejmują znaczący spadek jakości ziarna oraz straty ilościowe sięgające od 10% do 30%, co jest wynikiem porastania, osypywania się i utraty wartości handlowej. Każde opóźnienie, zwłaszcza po osiągnięciu fazy dojrzałości BBCH 92, negatywnie wpływa na masę hektolitrową i ogólną wartość plonu.

Każdy deszcz na gotowe kłosy obniża masę hektolitrową o 1-3 lb/bu. Dziesięć dni zwłoki oznacza kolejne 2-4 lb/bu mniej. To znaczący spadek, który wpływa na ekonomiczny aspekt zbiorów.

Przy dwutygodniowym opóźnieniu odsetek ziarna porośniętego rośnie o prawie 10%. Wilgotność powyżej 19% stwarza idealne warunki dla fuzariozy.

Prawda czy mit: deszcz na dojrzałe ziarno nie wpływa na jakość?

To mit. Deszcz na dojrzałe ziarno pszenicy znacząco obniża jego jakość, powodując spadek masy hektolitrowej o 1-3 lb/bu, co bezpośrednio przekłada się na niższą cenę skupu. Przeprowadzenie zbioru w optymalnym terminie, aby zminimalizować negatywne skutki opadów.

Pszenica zebrana z wyprzedzeniem chroni przed porastaniem, zwłaszcza gdy po upale przychodzi wilgotna pogoda. Dziesięciodniowe opóźnienie zwiększa ryzyko fuzariozy i podwojenia toksyny DON. Zastosowanie optymalnej wilgotności ziarna podczas zbioru jest kluczowe.

• Spadek masy hektolitrowej o 2-4 lb/bu przy 10 dniach zwłoki od fazy BBCH 92.
• Wzrost porośniętego ziarna o prawie 10% po 14 dniach od osiągnięcia dojrzałości.
• Straty osypywania przekraczające 5% przy opóźnionym suszeniu.

Jak wilgotność ziarna wpływa na decyzje o zbiorze i pszenica cena?

Wilgotność ziarna jest kluczowym czynnikiem decydującym o terminie zbioru pszenicy i wpływa bezpośrednio na jej cenę, ponieważ optymalny zbiór przy 14-15% wilgotności (faza BBCH 92) zapewnia najlepszą jakość, a wilgotność 13,5% jest idealna do przechowywania. Zbyt wysoka wilgotność powyżej 19% zwiększa ryzyko fuzariozy i obniża wartość handlową ziarna.

Zbyt długie czekanie na polu jest ryzykowne. Deszcz obniża masę hektolitrową, a przy wilgotności powyżej 19% rośnie zagrożenie fuzariozą. Ekonomiczny aspekt zbiorów jest ściśle powiązany z parametrami ziarna.

Pszenica konsumpcyjna cena w lipcu 2024 wynosiła około 800 zł/t, a pod koniec roku doszła do 920 zł/t. Wilgotność i brak porastania decydują, czy dostaniesz stawkę za pszenicę konsumpcyjną czy niższą za paszową. Ceny pszenicy konsumpcyjnej i paszowej w Polsce w zależności od parametrów ziarna mogą się znacznie różnić.

Jakie są aktualne prognozy i pszenica konsumpcyjna cena?

Aktualne prognozy cenowe wskazują na wzrost wartości pszenicy konsumpcyjnej, która pod koniec 2024 roku osiągnęła około 920 zł/t, podczas gdy cena pszenicy paszowej wynosiła około 820 zł/t. Te ceny odzwierciedlają znaczenie jakości ziarna, na którą wpływa termin zbioru i odpowiednia wilgotność.

FAO prognozuje globalne zbiory pszenicy na 2025/2026 na poziomie 795 mln ton. W Polsce zbiory wszystkich zbóż mają wynieść 37,3 mln ton.

Pszenica łuskana oraz pszenica białko wpływają na ostateczną klasę i cenę. Pszenica tybalt norma wysiewu też ma znaczenie dla plonu i jakości. Optymalna wilgotność ziarna podczas zbioru, od 13,5% do ok. 15%, jest kluczowa dla zachowania wartości.

Czy koszenie pszenicy o wilgotności 18-20% zawsze się opłaca?

Koszenie pszenicy o wilgotności 18-20% opłaca się tylko wtedy, gdy koszty suszenia mechanicznego są niższe niż przewidywane straty wynikające z opóźnienia zbioru spowodowanego niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Jest to rozwiązanie stosowane w sytuacjach awaryjnych, gdy ryzyko pogorszenia jakości ziarna na polu jest wysokie.

Przy wilgotności powyżej 19% jedna burza potrafi podwoić poziom toksyny DON. Szybszy zbiór i suszenie dają większą pewność niż czekanie na idealną pogodę, choć optymalna wilgotność ziarna podczas zbioru to niższy poziom.

Podsumowanie

Optymalny termin zbioru pszenicy przypada na fazę BBCH 92 przy wilgotności 14-15%, a opóźnienie o 10 dni może obniżyć masę hektolitrową o 2-4 lb/bu i spowodować straty ilościowe rzędu 10-30%. Właściwe określenie optymalnego terminu żniw jest kluczowe dla maksymalizacji zysków i zachowania jakości plonu.

FAQ — pszenica kiedy zbiory

Kiedy są zbiory pszenicy?

Pszenica ozima jest zbierana zwykle w połowie lipca, a jara w sierpniu. Dokładny termin zależy od pogody i dojrzałości ziarna. Są to podstawowe terminy zbiorów pszenicy ozimej i jarej w Polsce.

Kiedy pszenica jest dojrzała?

Dojrzałość do zbioru osiąga w fazie BBCH 92 przy wilgotności 14-15%. Ziarno jest wtedy twarde i minimalizuje straty. Wilgotność 13,5% jest idealna do bezpiecznego przechowywania.

Jakie są terminy zbioru zbóż?

Terminy różnią się w zależności od gatunku. Pszenica ozima trafia pod kombajn w połowie lipca, pszenica jara w sierpniu. Są to ogólne ramy czasowe.

Kiedy koszą pszenicę?

Pszenicę koszą w fazie BBCH 92 przy wilgotności 14-15%. Dla odmian ozimych to zazwyczaj połowa lipca, dla jarych sierpień. Koszenie przy wilgotności 18-20% jest możliwe, ale wymaga suszenia.

Weryfikacja i redakcja

Za weryfikację i redakcję artykułu odpowiadają:

Michał Nowicki

Specjalista do spraw uprawy roślin. Absolwent kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu.

Anna Wójcik

Specjalistka do spraw szkoleń rolniczych. Absolwentka kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie.