Dotacje dla rolników coraz częściej zależą od praktyk w gospodarstwie, a nie wyłącznie od hektarów. Ten poradnik przygotowałem dla rolników planujących dopłaty, inwestycje, ekoschematy lub premie. Pomoże Ci uporządkować dostępne programy, terminy, dokumenty i ryzyka przed złożeniem wniosku.

Najważniejsze informacje z tego artykułu:

• Dopłaty bezpośrednie pobiera około 1,4 mln rolników w Polsce.
• Plan Strategiczny WPR 2023–2027 ma budżet ponad 25 mld euro.
• Wnioski obszarowe składa się elektronicznie w eWniosekPlus na PUE ARiMR.
• Ekoschematy zajmują około 25 proc. budżetu płatności bezpośrednich.
• Dotacje inwestycyjne obejmują modernizację, OZE, dobrostan i automatyzację.

Jakie dotacje dla rolników są teraz dostępne?

Rolnik może korzystać z kilku grup wsparcia, które różnią się celem, sposobem rozliczania i terminem wypłaty. W praktyce gospodarstwo buduje własny koszyk płatności z dopłat obszarowych, ekoschematów, płatności związanych z produkcją, programów środowiskowych oraz dotacji inwestycyjnych. W pracy doradczej często widzę, że gospodarstwa tracą pieniądze nie dlatego, że nie spełniają warunków, lecz dlatego, że za późno porównują program z realnym płodozmianem, obsadą zwierząt i planem zakupów.

System wsparcia opiera się głównie na Planie Strategicznym WPR 2023–2027, którego budżet przekracza 25 mld euro. Około 17 mld euro przypada na płatności bezpośrednie z I filaru, a prawie 8 mld euro na działania inwestycyjne i wieloletnie z II filaru. Do tego dochodzą programy krajowe, zwykle udzielane jako pomoc de minimis, na przykład przy suszy, chorobach zwierząt lub zawirowaniach rynkowych.

Główne rodzaje wsparcia dla gospodarstw:

• Podstawowe Wsparcie Dochodów – bazowa płatność do kwalifikowanych hektarów zgłoszonych we wniosku obszarowym.
• Płatność redystrybucyjna – dodatkowe wsparcie dla określonej części areału, które wzmacnia gospodarstwa małe i średnie.
• Wsparcie dla młodego rolnika – płatność do hektara w I filarze oraz osobna premia inwestycyjna w II filarze.
• Płatności związane z produkcją – dopłaty do wybranych upraw lub zwierząt, gdy gospodarstwo spełnia wymagania programu.
• Ekoschematy obszarowe – płatności za dobrowolne praktyki korzystne dla gleby, wody, klimatu i bioróżnorodności.
• Dobrostan zwierząt – wsparcie za podwyższone standardy utrzymania zwierząt, rozliczane według wariantów.
• Płatności ONW – dopłaty dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
• Programy rolno-środowiskowo-klimatyczne i ekologiczne – wieloletnie zobowiązania za praktyki środowiskowe, utrzymanie siedlisk, łąk, miedz lub produkcję ekologiczną.
• Dotacje inwestycyjne – środki na modernizację, odnawialne źródła energii, automatyzację, dobrostan, maszyny i wyposażenie.
• Premie – wsparcie ryczałtowe, na przykład dla młodego rolnika albo na restrukturyzację małego gospodarstwa.

Wskazówka: Zanim wybierzesz ekoschemat, porównaj jego wymogi z technologią uprawy na konkretnych działkach, ponieważ zmiana terminu siewu, zabiegu mechanicznego lub nawożenia może kosztować więcej niż sama płatność.

Z jakich programów pochodzą pieniądze dla gospodarstw?

Środki trafiają do rolników głównie z dwóch filarów Wspólnej Polityki Rolnej oraz z programów krajowych. I filar finansuje płatności dochodowe, czyli takie, które wspierają bieżącą płynność gospodarstwa. II filar finansuje rozwój, inwestycje i wieloletnie zobowiązania, a więc programy wymagające planu, dokumentacji i zachowania warunków przez dłuższy czas.

Wydatki budżetowe na rolnictwo w Polsce w latach 2003–2020 realnie wzrosły o prawie 50 proc. Zmieniła się też struktura pomocy. W latach 2007–2015 udział wydatków redystrybucyjnych spadł z 75 proc. do 64 proc., a udział wydatków alokacyjnych wzrósł z 8,5 proc. do 25,2 proc. To pokazuje przesunięcie akcentu z prostego transferu pieniędzy w stronę inwestycji, wymogów środowiskowych i rozwoju gospodarstw.

Kto może otrzymać dofinansowanie dla rolnika?

Dofinansowanie może otrzymać rolnik, który prowadzi gospodarstwo, spełnia warunki danego programu i potrafi udokumentować prawo do gruntów, zwierząt, inwestycji albo praktyki. Każdy nabór ma własne kryteria, dlatego inaczej ocenia się płatność do hektara, inaczej premię dla młodego rolnika, a jeszcze inaczej inwestycję w odnawialne źródła energii.

Przy dopłatach obszarowych liczy się powierzchnia kwalifikowana, zgodność danych działek, warunkowość GAEC i prawidłowe użytkowanie gruntu. Przy działaniach inwestycyjnych ARiMR sprawdza cel projektu, koszty kwalifikowane, ekonomiczną wielkość gospodarstwa, biznesplan, oferty oraz zgodność zakupu z regulaminem. Nie warto traktować jednego pozytywnie rozpatrzonego wniosku jako gwarancji powodzenia w innym programie, bo każdy instrument finansowy ma odrębne warunki.

Dla kogo dane wsparcie zwykle ma sens:

• Gospodarstwa z gruntami rolnymi – mogą korzystać z płatności bezpośrednich, ekoschematów, ONW i programów środowiskowych.
• Gospodarstwa ze zwierzętami – mogą rozważyć płatności związane z produkcją oraz warianty dobrostanu zwierząt.
• Młodzi rolnicy – mogą łączyć dodatkową płatność do hektara z premią inwestycyjną, jeżeli spełniają warunki wieku, stażu i rozwoju gospodarstwa.
• Gospodarstwa planujące zakupy – mogą sprawdzić nabory na modernizację, automatyzację, OZE lub poprawę dobrostanu.
• Gospodarstwa ekologiczne – mogą korzystać z płatności ekologicznych i części programów środowiskowych.

Kiedy lepiej odpuścić dany program:

• Brak zgodności z technologią produkcji – program wymusza praktyki, które obniżą plon albo pogorszą organizację prac.
• Zbyt słaba dokumentacja – rolnik nie ma faktur, umów, zdjęć, oświadczeń lub danych działek.
• Ryzyko przekroczenia limitu de minimis – gospodarstwo korzystało już z kilku programów krajowych i musi sprawdzić dostępny limit.
• Zakup przed spełnieniem warunków naboru – rolnik rozpoczyna inwestycję w terminie, który regulamin uznaje za niekwalifikowany.

Na co można przeznaczyć dotację rolniczą?

Dotację można przeznaczyć tylko na cele wskazane w zasadach konkretnego programu. W dopłatach bezpośrednich pieniądze wspierają dochód gospodarstwa, natomiast w programach inwestycyjnych rolnik rozlicza wydatki zgodne z katalogiem kosztów kwalifikowanych. Przy premiach ARiMR ocenia realizację biznesplanu, a nie pojedynczą fakturę w taki sam sposób jak przy refundacji.

W gospodarstwach, które prowadzę sezonowo jako doradca agronomiczny, dobrze sprawdza się zasada rozdzielenia wsparcia na dwie półki. Jedna półka to pieniądz na płynność, czyli dopłaty obszarowe i część płatności środowiskowych. Druga półka to pieniądz rozwojowy, który ma poprawić koszty, organizację pracy, jakość produkcji albo odporność gospodarstwa na suszę i ceny energii.

Typowe przeznaczenie środków:

• Dopłaty bezpośrednie – finansowanie bieżącej produkcji, paliwa, nawozów, materiału siewnego, ochrony roślin i kosztów pracy.
• Ekoschematy – rekompensata za praktyki takie jak międzyplony, uproszczenia uprawowe, wymieszanie słomy, retencja lub biologiczna ochrona upraw.
• Dobrostan zwierząt – pokrycie kosztów większej powierzchni bytowej, wybiegu, ściółki, organizacji utrzymania i dodatkowej pracy.
• Modernizacja gospodarstw – zakup maszyn, wyposażenia, technologii precyzyjnych, budowa lub przebudowa obiektów.
• Odnawialne źródła energii – instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii lub rozwiązania ograniczające koszty energii w produkcji.
• Automatyzacja i cyfryzacja – czujniki, systemy zarządzania stadem, monitoring środowiskowy, urządzenia zintegrowane z systemami zarządzania.
• Rolnictwo ekologiczne – rekompensata kosztów przejścia na system ekologiczny i prowadzenia produkcji zgodnie z certyfikacją.

Wskazówka: Przy inwestycji policz koszt netto, podatek VAT, wkład własny, termin zapłaty i możliwy termin refundacji, ponieważ dotacja nie zastępuje planu płynności.

Jakie kwoty wsparcia można otrzymać?

Kwoty wsparcia zależą od rodzaju płatności, stawki za hektar, obsady zwierząt, liczby punktów w ekoschemacie, kosztów inwestycji oraz dostępnej koperty finansowej. Przy płatnościach obszarowych ARiMR ustala stawki po weryfikacji wniosków, ponieważ stały budżet dzieli się między zakwalifikowaną powierzchnię albo liczbę zwierząt. Dlatego stawka w dokumentach planistycznych może różnić się od stawki wypłaconej.

W 2023 r. o ekoschematy ubiegało się około 441 tys. rolników, czyli około 36 proc. składających wnioski o dopłaty bezpośrednie. W 2024 r. powierzchnia zgłoszona do ekoschematów obszarowych wzrosła o około 2,3 mln ha względem 2023 r. Ten wzrost pokazuje, że system płaci coraz silniej za konkretne praktyki, a nie tylko za sam fakt posiadania hektarów.

Gdzie składa się wniosek o dofinansowanie dla rolnika?

Wniosek składa się w ARiMR, a w przypadku dopłat obszarowych proces odbywa się cyfrowo w aplikacji eWniosekPlus na Platformie Usług Elektronicznych ARiMR. To dotyczy płatności bezpośrednich, ekoschematów obszarowych, wielu płatności II filaru oraz części deklaracji powiązanych z gruntami. Przy programach inwestycyjnych ARiMR wskazuje sposób złożenia dokumentów w ogłoszeniu o naborze.

Rolnicy zwykle dobrze znają kanały ARiMR. W badaniu Polska Wieś i Rolnictwo 2020 wykonanym na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawie 86 proc. osób korzystających z usług Agencji oceniło jej działalność dobrze i bardzo dobrze, a 96 proc. beneficjentów znało stronę www.arimr.gov.pl. W praktyce i tak radzę czytać komunikaty naborowe z dużą uwagą, bo jeden załącznik albo data potrafią rozstrzygnąć o wyniku.

Miejsca i kanały składania wniosków:

• eWniosekPlus na PUE ARiMR – wnioski obszarowe, płatności bezpośrednie, ekoschematy, część płatności środowiskowych i ONW.
• Portal ARiMR – komunikaty o naborach, instrukcje, formularze, regulaminy i listy dokumentów.
• Biuro powiatowe ARiMR – pomoc informacyjna, sprawy dotyczące identyfikacji producenta i część kontaktu administracyjnego.
• Oddział regionalny ARiMR – wiele spraw inwestycyjnych, ocena dokumentacji i obsługa wybranych interwencji.

Wskazówka: Zapisz potwierdzenie wysłania wniosku i pobierz kopię dokumentu, ponieważ w sporze o termin liczy się dowód z systemu, a nie samo przekonanie, że formularz został uzupełniony.

Kiedy odbywają się nabory i wypłaty dopłat?

Nabory odbywają się według harmonogramów ARiMR, a ich terminy zależą od typu pomocy. Wnioski obszarowe ruszają cyklicznie w kampanii rocznej, natomiast nabory inwestycyjne, premie, OZE, dobrostan lub modernizacja mają oddzielne okna czasowe ogłaszane w harmonogramie. Rolnik powinien sprawdzać terminy na stronie ARiMR, bo program może mieć krótki nabór i dodatkowe wymogi dotyczące załączników.

Wypłaty dopłat bezpośrednich przebiegają inaczej niż refundacje inwestycyjne. ARiMR wypłaca zaliczki zwykle od połowy października do końca listopada, a płatności końcowe od początku grudnia. W kampanii 2024 po raz pierwszy zaliczki objęły także ekoschematy obszarowe oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne, ekologiczne i zalesieniowe. Do 25 października 2024 r. planowano przekazać łącznie 4,26 mld zł zaliczek, w tym około 550 mln zł z tytułu ekoschematów bez dobrostanu.

Terminy, które trzeba pilnować:

• Wniosek obszarowy – składa się w kampanii rocznej w eWniosekPlus zgodnie z terminem podanym przez ARiMR.
• Oświadczenia i zdjęcia geotagowane – składa się zgodnie z wymaganiami ekoschematu, a przy niekorzystnej pogodzie dla gruntów ornych dopuszczano termin do 30 listopada w powiązaniu z Programem azotanowym.
• Zaliczki – ARiMR zwykle wypłaca je od połowy października do końca listopada.
• Płatności końcowe – ruszają zwykle od początku grudnia, jeżeli wniosek przeszedł weryfikację.
• Dobrostan zwierząt – decyzje i wypłaty mogą przyjść później, ponieważ okresy referencyjne kończą się często dopiero w następnym roku.
• Płatności II filaru – ustawowy termin wypłaty z danej kampanii często przypada do 30 czerwca roku następnego.

Jakie dokumenty są potrzebne do wniosku?

Dokumenty zależą od programu, lecz zawsze muszą potwierdzić, że rolnik spełnia warunki i ma prawo do płatności. Przy wniosku obszarowym podstawą są dane działek, upraw, zwierząt, praktyk i oświadczeń w systemie. Przy inwestycji dochodzą oferty, kosztorysy, pozwolenia, biznesplan, dokumenty własności lub dzierżawy oraz potwierdzenia płatności.

Podstawowy zestaw dokumentów i danych:

• Numer identyfikacyjny producenta – potwierdza rejestrację w systemie ARiMR.
• Dane działek ewidencyjnych i rolnych – umożliwiają wskazanie powierzchni kwalifikowanej.
• Tytuł prawny do gruntów – wynika z własności, dzierżawy albo innej podstawy użytkowania.
• Dane upraw i zwierząt – potwierdzają zgodność z deklaracją i płatnościami związanymi z produkcją.
• Oświadczenia do praktyk – potwierdzają wykonanie działań wymaganych w ekoschematach.
• Zdjęcia geotagowane – dokumentują wykonanie praktyki w miejscu i czasie, gdy program tego wymaga.
• Biznesplan – opisuje rozwój gospodarstwa przy premiach i wybranych inwestycjach.
• Oferty i kosztorysy – uzasadniają wartość zakupu lub robót w działaniach inwestycyjnych.
• Faktury i potwierdzenia zapłaty – służą do rozliczenia kosztów kwalifikowanych.
• Pozwolenia i zgody – dotyczą budowy, przebudowy, instalacji OZE lub przedsięwzięć wymagających formalnych decyzji.

W 2024 r. utrzymano możliwość złożenia oświadczenia, gdy wykonanie zdjęcia geotagowanego nie było możliwe, oraz zrezygnowano z obowiązku prowadzenia rejestru dla części praktyk. To ułatwia pracę, ale nie zwalnia z dowodu wykonania działania. ARiMR może sprawdzić spójność deklaracji z danymi satelitarnymi, kontrolą administracyjną i dokumentami gospodarstwa.

Jak wygląda proces ubiegania się o dotację rolniczą?

Proces zaczyna się od dopasowania programu do gospodarstwa, a kończy wypłatą, rozliczeniem i utrzymaniem warunków. Wniosek nie powinien powstawać jako oderwany formularz. Powinien wynikać z areału, płodozmianu, produkcji zwierzęcej, planu inwestycji, zadłużenia i możliwości prowadzenia dokumentacji.

Kroki do złożenia i rozliczenia wniosku:

1. Sprawdź typ wsparcia – wybierz płatność obszarową, ekoschemat, premię, inwestycję, program środowiskowy albo pomoc krajową zgodnie z celem gospodarstwa.
2. Przeczytaj warunki naboru – sprawdź beneficjentów, terminy, koszty kwalifikowane, załączniki, punktację, limity i zobowiązania po wypłacie.
3. Porównaj wymagania z gospodarstwem – oceń działki, uprawy, obsadę zwierząt, normy GAEC, technologię produkcji i możliwości organizacyjne.
4. Przygotuj dane i dokumenty – zbierz umowy, mapy, faktury, oferty, zdjęcia, oświadczenia, biznesplan i pozwolenia, jeżeli program tego wymaga.
5. Uzupełnij formularz – wpisz dane w eWniosekPlus albo w systemie wskazanym dla danego naboru i sprawdź komunikaty walidacyjne.
6. Wyślij wniosek w terminie – pobierz potwierdzenie złożenia, zapisz kopię i sprawdź, czy system nadał dokumentowi status wysłany.
7. Odpowiadaj na wezwania ARiMR – dosyłaj wyjaśnienia i załączniki w terminie, bo brak reakcji może obniżyć płatność albo zakończyć ocenę negatywnie.
8. Realizuj praktykę lub inwestycję – wykonaj działania zgodnie z wnioskiem, terminem, zakresem i zasadami kwalifikowalności kosztów.
9. Rozlicz płatność – przedstaw dokumenty zapłaty, faktury, protokoły, zdjęcia, oświadczenia albo inne dowody wymagane w programie.
10. Przechowuj dokumentację – trzymaj komplet akt, ponieważ kontrole mogą dotyczyć także okresu po wypłacie środków.

W mojej praktyce błąd numer jeden to zbyt późne sprawdzenie warunkowości. Rolnik deklaruje praktykę, a potem okazuje się, że termin agrotechniczny, pokrywa gleby, struktura zasiewów albo ewidencja zwierząt nie pasują do wymogów. Wtedy nie ma już wygodnego wyjścia.

Jak ekoschematy wpływają na wysokość dopłat?

Ekoschematy zwiększają pulę możliwych płatności, ale wymagają wykonania konkretnych praktyk i udokumentowania ich w terminie. Stawki tych płatności ARiMR ustala po zebraniu i sprawdzeniu wniosków, ponieważ liczba zgłoszonych hektarów wpływa na stawkę jednostkową. Gdy rośnie areał objęty daną praktyką, przy stałej kopercie finansowej pojawia się presja na niższą płatność za hektar lub punkt.

Ekoschematy zajmują około 25 proc. budżetu płatności bezpośrednich. Dlatego rolnik, który składa tylko bazowy wniosek bez praktyk środowiskowych, może otrzymać mniejszą sumę niż gospodarstwo podobne areałowo, ale lepiej dopasowane do ekoschematów. Nie oznacza to, że każda praktyka się opłaca. Trzeba policzyć paliwo, robociznę, opóźnienie siewu, wpływ na zachwaszczenie, ryzyko suszy i wymagania dokumentacyjne.

Co warto sprawdzić przed wyborem ekoschematu:

• Zgodność z płodozmianem – praktyka powinna pasować do następstwa roślin i terminów siewu.
• Wpływ na glebę – międzyplony, uproszczenia i resztki pożniwne mogą wspierać próchnicę, ale wymagają kontroli zachwaszczenia.
• Koszty wykonania – każdy przejazd, materiał siewny i dodatkowa praca zmniejszają wynik finansowy.
• Dowody wykonania – oświadczenie, zdjęcie geotagowane albo inny dokument muszą pasować do wymogów praktyki.
• Ryzyko kontroli – niespójność danych może uruchomić korektę płatności lub sankcję.

Jak normy GAEC i kontrole wpływają na płatności?

Normy GAEC i wymogi SMR tworzą warunkowość, czyli zestaw zasad, które rolnik musi spełniać, aby utrzymać pełną wysokość płatności. Dotyczą między innymi ochrony gleby, pokrywy roślinnej, utrzymania trwałych użytków zielonych, zakazu wypalania oraz zasad środowiskowych. Naruszenie może obniżyć nie tylko jedną płatność, lecz także szerszą część dopłat w gospodarstwie.

ARiMR prowadzi kontrole administracyjne, krzyżowe, teledetekcyjne i terenowe. System porównuje deklaracje z działkami, danymi satelitarnymi, rejestrami zwierząt i dokumentami. Przy ekoschematach oraz dobrostanie dochodzi ocena wykonania praktyki albo spełnienia warunków utrzymania zwierząt. Dobrostan bywa rozliczany później, ponieważ część okresów referencyjnych kończy się dopiero w kolejnym roku.

Objawy źle przygotowanego wniosku:

• Komunikaty błędów w systemie – działki, uprawy albo powierzchnie nie zgadzają się z danymi referencyjnymi.
• Brak dowodu praktyki – rolnik deklaruje ekoschemat, ale nie ma zdjęcia, oświadczenia lub spójnego terminu wykonania.
• Niespójna obsada zwierząt – rejestr i deklaracja nie potwierdzają wymogów płatności.
• Zakup poza zasadami naboru – faktura, data zamówienia albo płatność nie mieszczą się w warunkach kwalifikowalności.
• Naruszenie warunkowości – gospodarstwo nie spełnia norm GAEC, więc ryzykuje redukcję płatności.

Jak dane rachunkowe pomagają planować wsparcie?

Dane rachunkowe pomagają ocenić, czy dotacja poprawi wynik gospodarstwa, czy tylko przykryje kosztowną decyzję. FADN, a następnie FSDN, pokazują kierunek, w którym idzie polityka rolna – rośnie rola danych ekonomicznych, społecznych i środowiskowych. Rolnik, który zna koszty upraw, pracę maszyn, marżę i wpływ praktyk środowiskowych, podejmuje spokojniejsze decyzje.

W 2023 r. w ramach Farm Accountancy Data Network utworzono bazę z 11 198 zestawów danych rachunkowych z gospodarstw osób fizycznych. Po testach jakości wyniki policzono dla 11 029 gospodarstw o wielkości ekonomicznej co najmniej 4 000 euro. W 2024 r. dane obejmowały 16 tematów, w tym 13 ekonomicznych, 2 społeczne i 1 środowiskowy. Od 2025 r. dodano 26 nowych tematów, a rolnik za udział w FSDN ma otrzymać około 500 zł.

Jak wykorzystać rachunkowość przy dotacjach:

• Policz koszt hektara – zestaw materiał siewny, nawozy, ochronę roślin, paliwo, usługi, amortyzację i pracę.
• Oddziel płatność od zysku – dopłata podnosi wpływy, ale nie zawsze poprawia marżę po kosztach wykonania praktyki.
• Oceń inwestycję w latach – porównaj ratę, serwis, oszczędność pracy, zużycie paliwa i możliwy wzrost jakości produkcji.
• Sprawdź płynność – uwzględnij, że refundacja lub płatność końcowa może przyjść później niż faktura do zapłaty.
• Zapisuj daty zabiegów – notatki polowe pomagają przy kontroli ekoschematów, nawożenia i zgodności z programem.

Podsumowanie

Dotacje dla rolników obejmują dziś dopłaty bezpośrednie, ekoschematy, dobrostan, ONW, programy środowiskowe, premie oraz inwestycje z II filaru WPR. Pieniądze pochodzą głównie z Planu Strategicznego WPR 2023–2027, a wnioski obszarowe składa się elektronicznie w eWniosekPlus. Rolnik powinien sprawdzić warunki programu, terminy, dokumenty, normy GAEC i realny koszt wykonania praktyki lub inwestycji. Rozsądne planowanie wsparcia zaczyna się od gospodarstwa, a dopiero później od formularza wniosku.

FAQ

Q: Czy dzierżawca może ubiegać się o dopłaty?

A: Tak, dzierżawca może ubiegać się o płatności, jeżeli faktycznie użytkuje grunty i ma tytuł prawny do działek. Umowa dzierżawy pomaga potwierdzić prawo do użytkowania w razie kontroli.

Q: Czy można poprawić wysłany wniosek obszarowy?

A: Tak, ARiMR dopuszcza zmiany w określonych terminach kampanii. Po terminie korekta może obniżyć płatność albo nie wywołać skutku, dlatego trzeba sprawdzać aktualny harmonogram.

Q: Czy dotacja inwestycyjna pokrywa cały koszt zakupu?

A: Zwykle nie. Program określa poziom refundacji, limit pomocy i koszty kwalifikowane. Rolnik musi zapewnić wkład własny oraz finansowanie do czasu rozliczenia.

Q: Czy ekoschemat można wycofać po złożeniu wniosku?

A: Można to zrobić w określonych sytuacjach i terminach, o ile nie rozpoczęła się kontrola dotycząca danej praktyki. Trzeba sprawdzić zasady kampanii i komunikaty ARiMR.

Q: Czy pomoc de minimis wpływa na inne programy?

A: Tak, jeżeli dany program korzysta z limitu de minimis. Rolnik powinien sprawdzić wykorzystany limit przed złożeniem kolejnego wniosku o pomoc krajową.

Weryfikacja i redakcja

Za weryfikację i redakcję artykułu odpowiadają:

Michał Nowicki

Specjalista do spraw uprawy roślin. Absolwent kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu.

Anna Wójcik

Specjalistka do spraw szkoleń rolniczych. Absolwentka kierunku Rolnictwo na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie.