--- title: "Czym pryskać rzepak na szkodniki? Środki i terminy oprysków" description: "Dobór insektycydu do ochrony rzepaku przed szkodnikami to jedna z trudniejszych decyzji agrotechnicznych w sezonie – bo nie istnieje jeden preparat skuteczny na wszystkie gatunki, w każdej fazie i w każdym regionie. To, czym pryskasz rzepak, powinno wynikać z rozpoznania konkretnego szkodnika, jego liczebności względem progu szkodliwości oraz aktualnej fazy BBCH. Ten artykuł przeprowadzi Cię" date: 2026-10-19 author: "Jan Malinowski" url: "https://lepszeplony.pl/czym-pryskac-rzepak-na-szkodniki/" categories: - "Rzepak" tags: - "R16" --- **Dobór insektycydu do ochrony rzepaku przed szkodnikami to jedna z trudniejszych decyzji agrotechnicznych w sezonie – bo nie istnieje jeden preparat skuteczny na wszystkie gatunki, w każdej fazie i w każdym regionie.** **To, czym pryskasz rzepak, powinno wynikać z rozpoznania konkretnego szkodnika, jego liczebności względem progu szkodliwości oraz aktualnej fazy BBCH.** **Ten artykuł przeprowadzi Cię przez ochronę rzepaku krok po kroku – od wschodów po łuszczynę.** **Najważniejsze informacje z tego artykułu:** - Dobór środka ochrony rzepaku przed szkodnikami musi opierać się na gatunku szkodnika, fazie BBCH i lokalnej odporności populacji. - Słodyszek rzepakowy wykazuje w Polsce udokumentowaną odporność na wiele pyretroidów, dlatego przy silnym nalocie acetamipryd jest skuteczniejszym wyborem. - Próg szkodliwości słodyszka jest zmienny – w fazie zwartego pąka (BBCH 50–52) wynosi około 1 chrząszcz na roślinę, a w fazie luźnego kwiatostanu (BBCH 55–59) – 3–5 chrząszczy na roślinę. - Zabiegi w kwitnieniu wymagają wyboru preparatu dopuszczonego do stosowania w tej fazie i wykonania oprysku po zakończeniu oblotu pszczół. - Rotacja grup IRAC między kolejnymi zabiegami jest niezbędna, żeby ograniczać narastanie odporności szkodników na insektycydy. **Na skróty:** [Pokaż](#) [ Czym pryskać rzepak na szkodniki – przegląd substancji i terminów ](#Czym_pryskac_rzepak_na_szkodniki_-_przeglad_substancji_i_terminow) [ Jesień – pchełka rzepakowa, gnatarz i mszyce ](#Jesien_-_pchelka_rzepakowa_gnatarz_i_mszyce) [ Wiosna – chowacze łodygowe ](#Wiosna_-_chowacze_lodygowe) [ Słodyszek rzepakowy – najtrudniejszy szkodnik pod względem odporności ](#Slodyszek_rzepakowy_-_najtrudniejszy_szkodnik_pod_wzgledem_odpornosci) [ Chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik ](#Chowacz_podobnik_i_pryszczarek_kapustnik) [ Mszyce w rzepaku – skuteczność substancji czynnych ](#Mszyce_w_rzepaku_-_skutecznosc_substancji_czynnych) [ Jak rotować substancje czynne, żeby ograniczać odporność szkodników? ](#Jak_rotowac_substancje_czynne_zeby_ograniczac_odpornosc_szkodnikow) [ Jak wykonać oprysk rzepaku bezpiecznie dla pszczół? ](#Jak_wykonac_oprysk_rzepaku_bezpiecznie_dla_pszczol) [ Technika oprysku rzepaku – co wpływa na skuteczność? ](#Technika_oprysku_rzepaku_-_co_wplywa_na_skutecznosc) [ Jak sprawdzić, czy preparat jest dopuszczony do stosowania w rzepaku? ](#Jak_sprawdzic_czy_preparat_jest_dopuszczony_do_stosowania_w_rzepaku) [ Podsumowanie ](#Podsumowanie) [ FAQ ](#FAQ) Czym pryskać rzepak na szkodniki – przegląd substancji i terminów ----------------------------------------------------------------- Odpowiedź na to pytanie różni się w zależności od szkodnika, a poniżej omawiam każdy z nich osobno, razem z progami szkodliwości i substancjami, które sprawdzają się w danych warunkach. ### Jesień – pchełka rzepakowa, gnatarz i mszyce Wschodzący rzepak wymaga monitorowania pod kątem pchełki rzepakowej (*Phyllotreta* spp.). **Próg do rozważenia zabiegu to 3 chrząszcze na 1 m bieżący rzędu lub 1–2 larwy na roślinę** – przy niższej liczebności szkody zwykle nie uzasadniają kosztów oprysku. W starszych roślinach bardziej niebezpieczne są larwy minujące ogonki liściowe i szyjkę korzeniową, a te są już niedostępne dla środków kontaktowych, więc termin zabiegu musi poprzedzać ich wnikanie w tkanki. Do zabiegów jesiennych stosuje się przede wszystkim **zarejestrowane pyretroidy** (IRAC 3A). Działają kontaktowo, dlatego wymagają dobrego pokrycia roślin i trafienia w aktywne chrząszcze. Etykieta preparatu Apis 200 SE obejmuje jesienne zastosowanie przeciwko pchełce rzepakowej i gnatarzowi rzepakowcowi, zaznaczając jednocześnie średni poziom ich zwalczania – co warto wziąć pod uwagę przy ocenie efektu zabiegu. Gnatarz rzepakowiec (*Brassicogethes viridescens* / gnatarz) wymaga zabiegu skierowanego w młode larwy, zanim zdążą ogołocić rośliny. **Monitoruj dolną stronę liści – obecność licznych, małych larw to sygnał do działania.** Zarejestrowane preparaty obejmują pyretroidy lub acetamipryd, zależnie od etykiety. Mszyce jesienią to inny problem niż mszyce wiosną. Ich bezpośrednie żerowanie rzadko uzasadnia zabieg przy niskiej liczebności, ale **mszyce przenoszą wirus żółtaczki rzepy (TuYV), który może redukować plon** nawet przy subklinicznym poziomie zasiedlenia. Decyzja o oprysku powinna więc uwzględniać ryzyko infekcji wirusowej, a nie tylko widoczne kolonie. > **Wskazówka:** Zbyt wczesne, profilaktyczne opryski szerokospektralne wykonywane jesienią mogą nasilić późniejsze problemy z mszycami i pryszczarkiem, bo niszczą parazytoidy i drapieżce ograniczające te szkodniki naturalnie. Zabieg uzasadniony to taki, który wynika z monitoringu, nie z kalendarza. Śmietka kapuściana (*Delia radicum*) to przypadek, w którym oprysk nalistny ma ograniczoną wartość – właściwa faza szkodliwości to larwy żerujące w korzeniach, niedostępne dla insektycydów stosowanych na liście. Więcej o skutecznym postępowaniu przy tym szkodniku możesz przeczytać w artykule o tym, [jak zwalczyć larwy śmietki w rzepaku](https://lepszeplony.pl/jak-zwalczyc-larwy-smietki-w-rzepaku/). Ważniejsza niż oprysk jest tu kondycja roślin, termin siewu i szybkie wytworzenie rozety. ### Wiosna – chowacze łodygowe Chowacz brukwiaczek (*Ceutorhynchus pallidactylus*) nalatuje wcześnie, jeszcze przed intensywnym wydłużaniem pędu, i robi to **zwykle kilka dni przed chowaczem czterozębnym** (*Ceutorhynchus obstrictus*). To rozróżnienie ma praktyczne znaczenie – traktowanie obu jako jednego terminu zabiegu może spowodować, że zwalczysz brukwiaczka za późno. [Przeczytaj: Czy rzepak zawiera gluten? Rzepak i dieta bezglutenowa](https://lepszeplony.pl/czy-rzepak-zawiera-gluten/) **Skuteczność zabiegu zależy tu bardziej od trafienia w nalot samic przed złożeniem jaj niż od liczby chrząszczy widocznych na roślinach.** Po wejściu larw do ogonków i łodyg oprysk ma już ograniczony sens, bo substancje kontaktowe nie docierają do żerujących larw. Żółte naczynia chwytne pozwalają śledzić dynamikę nalotu, ale wyniki z pułapek przy miedzach i zadrzewieniach bywają mocno zawyżone – zawsze weryfikuj je lustracją bezpośrednio na roślinach. Przy chowaczach stosuję w praktyce następującą zasadę: jeżeli w żółtym naczyniu pojawia się regularny odłów i jednocześnie widzę chrząszcze na roślinach przy cieplejszych dniach, to jest to sygnał do działania. Masowe naloty często zaczynają się od południowych i zachodnich brzegów pola – przy nierównomiernym zasiedleniu, jeśli etykieta na to pozwala, bywa że wystarczy zabieg brzegowy. Do zwalczania chowaczy łodygowych stosujesz zarejestrowany **pyretroid albo acetamipryd** (IRAC 4A). Etykieta Mospilan Mizu obejmuje chowacza czterozębnego w rzepaku w dawce 0,35 l/ha z karencją 28 dni dla rzepaku ozimego. Acetamipryd działa wolniej niż pyretroidy, jest jednak mniej zależny od temperatury – przy chłodniejszej, niestabilnej pogodzie wiosennej może być skuteczniejszym wyborem. Więcej o doborze preparatu na te gatunki piszę w kontekście [co stosować na chowacza w rzepaku](https://lepszeplony.pl/co-stosowac-na-chowacza-w-rzepaku/). Po nocnych przymrozkach chrząszcze chowają się nisko w rozecie lub przy glebie. **Oprysk wykonany w takich warunkach – tylko dlatego, że jest odpowiedni termin – może nie trafić w szkodnika mimo jego obecności na polu.** Zawsze sprawdzaj lokalizację chrząszczy przed zabiegiem. ### Słodyszek rzepakowy – najtrudniejszy szkodnik pod względem odporności Słodyszek rzepakowy (*Meligethes aeneus*) to szkodnik, przy którym dobór substancji czynnej ma szczególne znaczenie. **W Polsce stwierdzono odporność słodyszka na deltametrynę, lambda-cyhalotrynę, alfa-cypermetrynę i cypermetrynę** – a badania IOR-PIB pokazują, że skuteczność pyretroidów może się wahać od 30 do 95% w zależności od populacji i substancji. Zmiana jednego pyretroidu na inny w takim przypadku nie rozwiązuje problemu – potrzebna jest rotacja mechanizmów działania. Próg szkodliwości słodyszka jest zmienny i zależy od fazy BBCH: Faza BBCHOpisOrientacyjny próg50–52Zwarty kwiatostan~1 chrząszcz na roślinę55–59Luźny kwiatostan3–5 chrząszczy na roślinę≥61KwitnienieSzkodnik traci znaczeniePo rozpoczęciu kwitnienia słodyszek korzysta z otwartych kwiatów i nie powoduje już strat porównywalnych z uszkodzeniami pąków – dlatego zabieg po otwarciu kwiatów zwykle nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Warto też pamiętać, że **łan silnie rozgałęziony i dobrze odżywiony toleruje wyższe liczebności słodyszka** niż rośliny rzadkie, stresowane suszą lub mrozem. Ten sam poziom presji na różnych polach może wymagać różnej decyzji. **Acetamipryd (IRAC 4A) jest przy słodyszku często skuteczniejszy niż pyretroid** – szczególnie przy silnym nalocie lub historii nieskuteczności pyretroidów w danym regionie. Mospilan Mizu obejmuje słodyszka od BBCH 51 do 59 w dawce 0,35 l/ha. Apis 200 SE dopuszcza dawkę 0,12–0,25 l/ha (wyższą przy intensywnym nalocie) z maksymalnie jednym zabiegiem w tym zastosowaniu. Szczegóły dotyczące konkretnych preparatów i terminów znajdziesz też w artykule o tym, [co stosować na słodyszka w rzepaku](https://lepszeplony.pl/co-stosowac-na-slodyszka-w-rzepaku/). Polskie badania nad słodyszkiem rzepakowym wskazują, że straty plonu przy silnym zasiedleniu i braku ochrony mogą sięgać 30–50%, co pokazuje skalę konsekwencji nietrafionych decyzji zabiegowych – zarówno zbyt późno, jak i nieodpowiednim środkiem. > **Wskazówka:** Przy słodyszku nie oceniaj zagrożenia wyłącznie na podstawie żółtych naczyń – strząsaj chrząszcze bezpośrednio z roślin i licz je na roślinę. Naczynia ustawione przy miedzach i zadrzewieniach łapią szkodniki migrujące i mogą zawyżać obraz zasiedlenia w łanie. ### Chowacz podobnik i pryszczarek kapustnik Te dwa szkodniki często idą w parze. **Chowacz podobnik** (*Ceutorhynchus assimilis*) nakłuwa łuszczyny w celu złożenia jaj, a pryszczarek kapustnik (*Dasineura brassicae*) bardzo często korzysta właśnie z tych nakłuć jako punktów wejścia. Zwalczanie chowacza w odpowiednim terminie może więc pośrednio ograniczyć szkody wyrządzane przez pryszczarka. Szczegółowe wskazówki dotyczące terminu zabiegu na pryszczarka znajdziesz w artykule o tym, [kiedy pryskać rzepak na pryszczarka](https://lepszeplony.pl/kiedy-pryskac-rzepak-na-pryszczarka/). Progi orientacyjne: - **Chowacz podobnik** – około 1 chrząszcz na roślinę. - **Pryszczarek kapustnik** – 1 osobnik na roślinę przy słabej presji; 1 osobnik na 2 rośliny przy silnej presji populacji. [Przeczytaj: Ile nawozu stosować pod rzepak? Dawki NPK na ha i terminy](https://lepszeplony.pl/ile-nawozu-stosowac-pod-rzepak/) Acetamipryd ma rejestrację na oba gatunki – etykieta Mospilan Mizu wskazuje dawkę 0,35 l/ha od BBCH ≥20, zgodnie z sygnalizacją. Zabieg przypada często na kwitnienie lub fazę tuż po kwitnieniu, więc **ochrona pszczół jest tu priorytetem** – o czym szerzej piszę w dalszej części artykułu. Przy planowaniu ochrony w tym terminie warto mieć świadomość, że chowacz podobnik może być odporny na indoksakarb – polskie badania to potwierdzają. Oznacza to, że alternatywna substancja czynna nie zawsze rozwiązuje problem odporności, jeśli ta odporność dotyczy akurat tej substancji. ### Mszyce w rzepaku – skuteczność substancji czynnych Mszyce w rzepaku to szkodnik wymagający osobnej uwagi, bo skala różnic w skuteczności między substancjami jest tu wyraźna. W badaniach polowych thiamethoxam (neonikotynoid z grupy IRAC 4A) dawał po 7 dniach od zabiegu śmiertelność mszycy kapuścianej na poziomie 88–91%, natomiast dimetoat – 77–78%. W szerszym porównaniu substancji na rzepaku musztardowym thiamethoxam, clothianidin i acetamipryd osiągały redukcję populacji mszyc rzędu 97–100%, a acetamipryd i cypermetryna stosowane w wyższych dawkach przekładały się na najlepszy efekt plonotwórczy. **Brak ochrony przed mszycami może oznaczać stratę kilku do kilkunastu q/ha**, co przy cenach rzepaku ma konkretne przełożenie na ekonomikę produkcji. Decyzję o zabiegu zawsze powinien poprzedzać monitoring kolonii, bo reakcja na pojedyncze osobniki to niepotrzebny koszt i presja selekcyjna. Więcej na temat doboru środków opisuję w artykule o tym, [co stosować na mszyce w rzepaku](https://lepszeplony.pl/co-stosowac-na-mszyce-w-rzepaku/). Jak rotować substancje czynne, żeby ograniczać odporność szkodników? -------------------------------------------------------------------- **Rotacja grup IRAC to nie opcja, to warunek skutecznej ochrony rzepaku w kolejnych sezonach.** Problem odporności dotyczy nie tylko słodyszka – EPPO wskazuje, że wieloletnie, prawie wyłączne korzystanie z pyretroidów doprowadziło do powszechnej odporności w Europie, a kolejne zabiegi tą samą grupą tylko przyspieszają selekcję odpornych osobników. Zasady rotacji w skrócie: - **Nie stosuj tej samej grupy IRAC w kolejnych zabiegach na ten sam gatunek** – zmiana nazwy handlowej przy tym samym mechanizmie działania niczego nie zmienia. - **Nie obniżaj dawki** – sub-letalne stężenia nasilają presję selekcyjną szybciej niż pełna dawka. - **Mieszanina dwóch pyretroidów to nie rotacja** – to nadal jedna grupa IRAC 3A. - **Mieszanina pyretroidu z acetamiprydem ma sens tylko wtedy**, gdy obie substancje są zarejestrowane na dany gatunek, stosowane w pełnych dawkach i etykiety dopuszczają łączne stosowanie. Dodanie drugiej substancji w obniżonej dawce może przyspieszyć selekcję odpornych osobników. Grupy IRAC dostępne w ochronie rzepaku: Grupa IRACMechanizm działaniaPrzykłady substancji3AModulatory kanałów sodowychDeltametryna, lambda-cyhalotryna, alfa-cypermetryna4AAgonisty nikotynowych receptorów acetylocholinyAcetamipryd, thiamethoxam, imidakloprydJeśli zabieg nie zadziałał, zanim ocenisz, czy chodzi o odporność, **sprawdź najpierw błędy techniczne**: zbyt późny termin, zbyt mała ilość wody, nieodpowiednie pokrycie, deszcz po zabiegu, wysoka temperatura podczas oprysku lub ponowny nalot szkodnika z sąsiednich pól. ![Oprysk na szkodniki rzepaku](https://lepszeplony.pl/wp-content/uploads/2026/09/bodyimg-82.jpg) Jak wykonać oprysk rzepaku bezpiecznie dla pszczół? --------------------------------------------------- Ochrona zapylaczy przy opryskach rzepaku to nie tylko kwestia etyczna – naruszenie przepisów dotyczących stosowania środków w kwitnieniu grozi odpowiedzialnością prawną i poważnymi szkodami dla okolicznych pasiek. Zasady bezpiecznego oprysku: - **Wykonuj zabieg wyłącznie po zakończeniu oblotu pszczół** – wieczorem, po godzinie 20–21, lub wczesnym rankiem przed godziną 7, gdy pszczoły jeszcze nie wylatują. - **Sprawdź etykietę pod kątem dopuszczenia do stosowania w kwitnieniu** – nie każdy preparat jest dozwolony w tej fazie, nawet jeśli zawiera substancję czynną uznawaną za bezpieczniejszą. - **Usuń kwitnące chwasty w łanie przed zabiegiem** – przyciągają pszczoły niezależnie od fazy rzepaku. - **Skontaktuj się z okolicznymi pszczelarzami przed zabiegiem** – to dobra praktyka i w wielu regionach wymóg wynikający z przepisów lokalnych. - **Nie stosuj pyretroidów (IRAC 3A) w pełnym słońcu i wysokiej temperaturze** – etykieta Aceptir 200 SE wskazuje stosowanie poniżej 20°C; przy wyższej temperaturze – oprysk pod koniec dnia. > **Wskazówka:** Mieszanie insektycydu z borem, regulatorem wzrostu, fungicydem i adiuwantem w jednym przejeździe może zwiększać stres roślin, szczególnie po przymrozkach lub w suszy. Oszczędność przejazdu bywa wtedy stratą plonu – rozważ rozdzielenie zabiegów, jeśli rośliny są w trudnej kondycji. Technika oprysku rzepaku – co wpływa na skuteczność? ---------------------------------------------------- Dobry środek zastosowany w złych warunkach technicznych może dać słabe efekty. Przy zwartej rozetce i gęstym łanie **kluczowe jest pokrycie dolnych partii roślin, ogonków liściowych i spodniej strony liści** – tam żerują chrząszcze chowaczy i larwy pchełki. [Przeczytaj: Kiedy pryskać rzepak: termin, faza i zabiegi na chwasty, choroby](https://lepszeplony.pl/kiedy-pryskac-rzepak/) Parametry warte uwagi: - **Ilość wody** – etykiety większości preparatów wskazują 200–300 l/ha, a część 200–400 l/ha; większa objętość poprawia pokrycie przy gęstym łanie. - **Wielkość kropli** – opryskiwanie średniokropliste; zbyt gruba kropla przy szkodnikach ukrytych pod pąkami może zostawić chrząszcze poza kontaktem z substancją. - **Odczyn i twardość wody** – woda o wysokim pH i dużej twardości może obniżać skuteczność części insektycydów, zwłaszcza gdy ciecz robocza stoi długo w opryskiwaczu. Zakwaszenie cieczy i szybkie jej zużycie po przygotowaniu realnie poprawiają efekt zabiegu. - **Temperatura i pora dnia** – pyretroidy tracą skuteczność przy wysokiej temperaturze i silnym nasłonecznieniu; zabieg wieczorny przy słodyszku i chowaczach bywa skuteczniejszy niż oprysk w ciepłe południe. Mam w doświadczeniu kilka przypadków z gospodarstw, gdzie rolnik stosował dobry preparat w odpowiednim terminie, ale używał 100 l wody/ha i grubej dyszy. Efekt był słaby, a on był przekonany, że słodyszek jest odporny. Po zmianie parametrów oprysku – ta sama substancja, ten sam termin – skuteczność wyraźnie wzrosła. **Pokrycie roślin ma przy szkodnikach rzepaku często większe znaczenie niż sama dawka substancji czynnej.** ![Owadobójcze preparaty na rzepak](https://lepszeplony.pl/wp-content/uploads/2026/09/bodyimg2-82.jpg) Jak sprawdzić, czy preparat jest dopuszczony do stosowania w rzepaku? --------------------------------------------------------------------- **Etykieta konkretnego preparatu jest jedynym wiążącym dokumentem** – zakres rejestracji, dawki, liczba zabiegów, karencja i ograniczenia dotyczące pszczół mogą się zmieniać. Oficjalnym źródłem jest rejestr środków ochrony roślin Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW), dostępny publicznie online. Przy każdym preparacie sprawdź: - substancję czynną i grupę IRAC, - zakres rejestracji – na jakie gatunki i w jakiej fazie BBCH, - dawkę i maksymalną liczbę zabiegów w sezonie, - karencję (dla rzepaku ozimego np. 28 dni przy Mospilan Mizu), - ograniczenia dla pszczół i strefy ochronne, - dopuszczenie do mieszania z innymi środkami. Samo sprawdzenie nazwy handlowej preparatu u sąsiada lub w internecie nie zastępuje lektury aktualnej etykiety – rejestracja może być zawieszona, dawka zmieniona, a nowe ograniczenia dodane bez zmiany nazwy produktu. Podsumowanie ------------ Ochrona rzepaku przed szkodnikami wymaga podejścia opartego na monitoringu, a nie na kalendarzu. Każdy gatunek – pchełka, gnatarz, chowacze łodygowe, słodyszek, chowacz podobnik czy pryszczarek – wymaga osobnej oceny liczebności względem progu szkodliwości i doboru substancji czynnej dopasowanej do fazy BBCH oraz lokalnej odporności. To, czym pryskasz rzepak na szkodniki, powinno wynikać z etykiety aktualnie zarejestrowanego preparatu, a rotacja grup IRAC to warunek skutecznej ochrony w kolejnych sezonach. Pamiętaj też o ochronie pszczół – zabiegi w kwitnieniu wymagają zarówno odpowiedniego preparatu, jak i właściwej pory dnia. FAQ --- ### Q: Ile razy można wykonać zabieg insektycydowy na rzepaku w jednym sezonie? A: Liczba dopuszczalnych zabiegów zależy od konkretnego preparatu i jego etykiety. Część środków dopuszcza jeden zabieg w sezonie, inne dwa. Zawsze sprawdzaj aktualną etykietę w rejestrze MRiRW przed każdym zastosowaniem. ### Q: Czy można mieszać insektycyd z fungicydem przy oprysku rzepaku? A: Mieszanie jest możliwe tylko wtedy, gdy etykiety obu preparatów to dopuszczają. Zawsze wykonaj próbę mieszalności. Po przymrozkach lub w suszy mieszanki wieloskładnikowe mogą nasilać stres roślin. ### Q: Jak długo po zabiegu deszcz obniża skuteczność insektycydu? A: Zależy od preparatu i jego formułacji. Większość etykiet wskazuje, że deszcz bezpośrednio po zabiegu (w ciągu 1–4 godzin) może zmniejszyć skuteczność. Szczegóły zawsze podaje etykieta konkretnego środka. ### Q: Czy pyretroidy są bezwzględnie zakazane w kwitnieniu rzepaku? A: Nie są zakazane bezwzględnie, ale wiele pyretroidów ma ograniczenia lub zakaz stosowania podczas kwitnienia ze względu na ochronę pszczół. Dopuszczenie do stosowania w tej fazie musi wynikać wprost z etykiety danego preparatu. ### Q: Co to jest próg ekonomicznej szkodliwości i jak go wyznaczyć? A: Próg ekonomicznej szkodliwości to liczebność szkodnika, przy której koszt zabiegu jest niższy niż spodziewana strata plonu bez ochrony. Wartości progowe dla rzepaku podaje metodyka IOR-PIB i materiały sygnalizacyjne, ale są to wartości orientacyjne – uwzględnij kondycję roślin i lokalną presję szkodnika.